Korekcja śladu współpracy zębów w systemie Gleasona

System Gleasona w zakresie obliczeń technologicznych jest w pełni skomputeryzowany. Obliczenia ustawcze obrabiarek dla danej metody wykonania uzębienia są podstawą do komputerowego generowania powierzchni zębów koła i zębnika, a następnie teoretycznego określania ich śladów współpracy.

Analiza współpracy zębów (TOOTH CONTACT ANALISE) opracowana przez firmę Gleason orientuje projektującego przekładnie o kierunkach zmian w ustawieniu obrabiarek i doborze narzędzi dla uzyskania prawidłowej, wykreślonej przez plotter (automatyczną rysownicę) plamy współpracy zębów. Projektowanie przekładni w firmie Gleason odbywa się przy wspomaganiu komputerowym w systemie konwersacyjnym. Pozwala to na wprowadzanie poprawek przez projektującego i śledzenie kształtu plamy współpracy. W przypadku, gdy uzyskana plama współpracy otrzymana z komputerowego urządzenia peryferyjnego odpowiada warunkom dobrej teoretycznie współpracy zębów przekładni, ustawienia obrabiarek, charakte-rystka dobranych narzędzi oraz wielkości pomiarowe zębów są drukowane przez komputer, jako tzw. SUMMARY. Są to wielkości podstawowe, teoretyczne, które nie uwzględniają dokładności geometrycznej i kinematycznej obrabiarki, sztywności układu OUPN oraz błędów popełnianych w trakcie ustawienia maszyny, jak też błędów oprzyrządowania i otoczki koła. Praktycznym sprawdzeniem jest próba nacięcia przekładni i kontrola przekładni w stanie miękkim na maszynie kontrolnej. Uzyskany ślad współpracy zębów na tuszowanym kole jest podstawą do przeprowadzenia korekt w ustawieniu obrabiarek. Generalnie ustalono w systemie Gleasona, że wszystkie korekcje śladu współpracy dokonywane są przez zmianę ustawień obrabiarek lub narzędzi wykonujących wykańczająco zęby zębnika.

W tym celu programy obliczeń automatycznych zawierają możliwość określenia tzw. poprawek proporcjonalnych, których wydruk uzyskuje się z komputera razem z wykazem narzędzi i ustawień obrabiarek (SUMMARY). Ustalono, że poprawki proporcjonalne dotyczą następujących wielkości:

- kąta odtaczania zębnika wpływającego na skośność śladu współpracy (BIAS). Przyjęto, że poprawka ta dotyczy wprowadzenia skośności zewnętrznej (BIAS OUT), czyli tym samym likwidacji skośności wewnętrznej (BIAS IN). Przyjmowana wielkość maksymalna tej poprawki wynosi ±60'.

- przemieszczenia hipoidalnego (w górę lub w dół) osi obiabianego zębnika dla zmiany krzywizny zarysu zębów. Przy śladzie współpracy zbyt szerokim (PROFIL OUT) należy dokonywać zmniejszenia promienia krzywizny zębów zębnika i odwrotnie przy śladzie współpracy zbyt wąskim (PROFIL IN) promień krzywizny zębnika powinien być zwiększony. Przyjmowana wielkość maksymalna tej poprawki wynosi ±0,1" = 2,54 mm.

- krzywizny linii zęba, która w odniesieniu do śladu współpracy ma na celu zwiększenie lub zmniejszenie jego długości wzdłuż szerokości wieńca zębatego. Jako wartość maksymalną poprawki przyjmuje ±0,1" = 2,54 mm.

- kąta linii zęba zębnika. Poprawka ta jest stosowana w przypadkach, gdy plama współpracy zębów wykazuje tendencje do przemieszczania się w kierunku zewnętrznym lub wewnętrznym wieńca zębatego przy bazowych współrzędnych ustawienia na maszynie kontrolnej. Znak plus dotyczy przesunięcia śladu od strony wewnętrznej wieńca w kierunku środka. Znak — oznacza przesunięcie plamy od strony zewnętrznej wieńca ku środkowi.

Jeżeli wyczerpanie zakresu wielkości poprawek nie daje zadowalających rezultatów w korekcji plamy współpracy, należy wykonać powtórne obliczenia technologiczne przekładni dokonując zmian w założeniach, z których wynikają warunki generowania zębów zębnika. Praktyka wykazuje, iż zakres poprawek proporcjonalnych jest wystarczający dla uzyskania ustawień obrabiarek dający prawidłową plamę współpracy zębów przekładni.

Obliczanie poprawek proporcjonalnych.

Obliczenia poprawek proporcjonalnych dla odmian metody FORMATE TILT i metody HELIXFORM (w których zębniki wykonywane są z pochyleniem osi wrzeciona narzędziowego) przeprowadzane są w analogiczny sposób. Poprawki do ustawienia obrabiarek nie mających nachylanego wrzeciona narzędziowego i sposoby ich obliczania są omawiane w dostępnej w Polsce literaturze radzieckiej. Wielkości wyjściowe do obliczenia poprawek proporcjonalnych określa się na podstawie zależności zawartych w karcie SFT-8 od poz. 351 do 365 dla przekładni stożkowych, karcie HFT-9 poz. 449 i 450 i HFT 10 od poz. 451 do poz. 468 dla przekładni hipoidalnych wykonywanych metodą FORMATE TILT oraz kartach HH-11 od pozycji 571 do poz. 600 i HH-12 od poz. 601 do poz. 604 dla przekładni stożkowych i hipoidalnych wykonywanych metodą HELIKSFORM.

Poprawka stosowana dla zmiany skośności śladu współpracy zębów (BIAS CHANGE).

Stosowana w systemie Gleasona poprawka kąta odtaczania zębnika A9t oznacza zmianę stożka obróbczego. Korekcja śladu współpracy przez wniesienie poprawki A91 prowadzi do utworzenia zmienionego koła generującego, które współpracując ruchem tocznym z obrabianym zębnikiem (w nowej pozycji obróbczej), kształtuje w sposób obwied-niowy powierzchnie zębów. Rozpatrując promień koła generującego w płaszczyźnie prostopadłej do osi kołyski — jego przyrost powoduje konieczność zmian pozycji obróbczej zębnika, wielkości mimośrodowości środka głowicy w stosunku do osi kołyski, ustawienia obrotnicy położenia wrzeciona narzędziowego i przekładni odtaczania.

Drukuj