Sprawdzanie dokładności uzębienia ślimacznicy

W ślimacznicach, podobnie jak i w ślimakach, sprawdza się grubość zębów i ich bicie oraz podziałkę uzębienia. Ponadto bada się jeszcze współpracę ślimacznicy ze ślimakiem, przez co sprawdza się zarys i linie zębów.

Grubość zębów ślimacznicy można sprawdzać tymi samymi metodami co grubość ślimaka. Na rysunku pokazano pomiar suwmiarką modułową, który przeprowadza się w płaszczyźnie prostopadłej do linii zębów. Metoda obliczania normalnej grubości na cięciwie zęba s,a oraz wysokości pomiarowej ha2 oparta jest na tych samych zasadach co w przypadku ślimaka. Różnica polega tylko na tym, że w obliczeniach zastępczego promienia krzywizny — p2, sin y trzeba zastąpić przez cos y.

Znacznie dokładniejszym sposobem pomiaru grubości zębów ślimacznicy jest pomiar rozstawu kulek włożonych w przeciwległe wręby jej uzębienia. Specjalny mikrometr, stosowany do takich pomiarów, wchodzi w skład wyposażenia uniwersalnego przyrządu pomiarowego. Jak widać z różnorodności wyposażenia, przyrząd ten umożliwia pomiar wszystkich parametrów ślimaka i ślimacznicy.

Pmiar suwmiarką modułową
 

Średnicę kulek pomiarowych albo średnicę kulistych końcówek mikrometru dobrze jest tak dobrać, aby środki kulek znajdowały się na powierzchni walca po.działowego ślimacznicy.

Średnice kulek pomiarowych względnie średnice kulistych końcówek mikrometru dobiera się do modułu uzębienia. Metod rachunkowych do określenia rozstawu kulek prawie się nie stosuje. Obliczenia te są żmudne, a poza tym konieczny luz międzyzębny zapewnia się nie drogą regulacji rozstawu narzędzia i ślimacznicy, ale drogą nadania narzędziu właściwych wymiarów. Jak już wyjaśniono, zęby narzędzia powinny być grubsze od zębów ślimaka o wielkość luzu. Wobec wysokich wymagań dokładności, stawianych zazwyczaj odległości narzędzia od ślimacznicy, sprawdzenie grubości zębów narzędzia na ogół wystarcza więc, aby zabezpieczyć właściwy luz w przekładni. Sprawdzić ten luz wprawdzie trzeba, ale można to zrobić zazębiając ślimacznicę ze ślimakiem w sposób, który będzie opisany później. Sprawdzona w ten sposób ślimacznica może być później wykorzystana do nastawienia urządzenia pomiarowego czy sprawdzającego. Graniczne odchyłki ustala się w oparciu o zmierzony luz między ślimakiem i wykorzystaną w sensie pewnego rodzaju wzorca - ślimacznicą.

Pomiaru grubości zębów ślimacznicy można również dokonać na przyrządach uniwersalnych typu przedstawionego na rys. 274. Przyrząd ten umożliwia omówione już wcześniej pomiary ślimaka. Może,być jednak wykorzystany, jak to ilustruje rys. 275, również i do pomiarów ślimacznicy. Podobnie jest z uniwersalnym przyrządem do sprawdzania kół zębatych pokazanym na rys. 254. Przy pomiarze na tym przyrządzie korzysta się ze stolika pokazanego schematycznie na rys. 276. Stolik ten może być wykorzystany albo do pomiaru szerokości wrębu, albo do pomiaru bicia zębów. W tym ostatnim przypadku obok kulistej końcówki pomiarowej można jeszcze zastosować kulistą końcówkę stałą, która ustala kątowe położenie ślimacznicy w czasie pomiaru. Pomiar bicia zębów ślimacznicy na tym przyrządzie ilustruje rys. 277. Ogólnie biorąc bicie zębów ślimacznicy, podobnie jak bicie zębów ślimaka, można sprawdzać na każdym przyrządzie kłowym. Potrzebny jest tylko odpowiedni wznios kłów ponad łożem względnie ponad podstawą przyrządu oraz kuliste zakończenie końcówki pomiarowej.

Pomiaru podziałki ślimacznicy oraz jej równomierności można dokonać właściwie na dowolnym przyrządzie służącym do sprawdzania podziałki w kołach zębatych, pod warunkiem jednak, że końcówki pomiarowe są kuliste i o odpowiednich wymiarach oraz że istnieje możliwość dokonania pomiaru w określonej płaszczyźnie prostopadłej do osi (najlepiej w środkowej płaszczyźnie ślimacznicy).

Pomiar podziałki ślimacznicy można zastąpić przez badanie współpracy ślimacznicy ze ślimakiem. Sprawdzenie współpracy pozwala wnioskować zarówno o podzialce, jak i o dokładności zarysu zębów ślimacznicy. Do sprawdzania zarysu zębów ślimacznicy nie spotyka się żadnych specjalnych przyrządów.

Luz międzyzębny i współpracę ślimaka ze ślimacznicą sprawdza się na uniwersalnych przyrządach typu przedstawionego na rys. 273 lub 274.

Sprawdzanie śladów współpracy odbywa się przez tzw. tuszowanie, tzn. pokrycie zębów farbą zmieszaną z olejem, a następnie obserwowanie, które partie powierzchni zębów ślimacznicy biorą udział we współpracy. Odległość osi w czasie tego rodzaju sprawdzania powinna być taka sama, jak w czasie pracy przekładni.
Luz międzyzębny można sprawdzać dwojako. Jeden sposób polega na unieruchomieniu jednego elementu i pomiarze przemieszczenia, jakie w ramach luzu może wykonać drugi element. Jeżeli na przykład unieruchomiony zostanie ślimak, to przemieszczenie zębów ślimacznicy w granicach luzu, mierzone na jej obwodzie podziałowym, jest równe obwodow-emu luzowi ślimacznicy, czyli osiowemu luzowi ślimaka.

Inny sposób określenia luzu międzyzębnego polega na pomiarze odległości osi, na jakiej zachodzi obustronna współpraca zębów. Znajomość tej odległości pozwala wnioskować o wielkości luzu, jaki wystąpi we współpracy przy właściwym rozstawie osi.
W przekładniach ślimakowych, podobnie jak i w różnych przekładniach zębatych, znajdują zastosowanie również i przyrządy do tzw. współpracy dwustronnej. Jeden z takich przyrządów pokazany jest na rys. 278.

Jest to pewna adaptacja przyrządu do badania współpracy walcowych kół zębatych. Specjalna przystawka 4 umożliwia sprawdzanie przekładni ślimakowych.

Przystawka 4 zaopatrzona jest w przesuwany pionowo za pomocą korbki 5 suport 3, w którego kłach umieszczony jest ślimak 2. Ślimacznicę 1 umieszcza się na suporcie 6, który może być unieruchomiony albo dociskany sprężyną do przystawki. Kiedy suport 6 znajduje się pod wpływem sprężyny sprawdza się bicie uzębienia. Do badań współpracy może być użyty ślimak wzorcowy albo ślimak współpracujący ze ślimacznicą. Ślimak wzorcowy powinien być wykonany o zębach nieco grubszych aniżeli ślimak współpracujący. Różnica grubości powinna być równa przewidywanemu luzowi, dzięki czemu sprawdzenie bicia zębów ślimacznicy odbywa się przy prawidłowym rozstawie osi. Sprawdzanie takie jest najbardziej prawidłowe i może być wykorzystane również do zbadania śladów przylegania. Jeżeli natomiast użyty zostanie ślimak współpracujący, wówczas bicie i ślady przylegania sprawdzać trzeba oddzielnie. Przy sprawdzaniu bowiem bicia zębów sprężyny zbliżają nieco ślimacznicę, wskutek czego współpracuje ona bez luzu obu stronami zębów jednocześnie. Współpraca odbywa się więc przy zbliżonych osiach i nie jest prawidłowa. Śladów przylegania przy takim rozstawieniu osi nie powinno się sprawdzać. Do sprawdzenia śladów przylegania suport, na którym umieszczona jest ślimacznica, powinien znajdować się dokładnie w takiej odległości, w jakiej odbywać się będzie normalna praca przekładni.

Pomiar rozstawu osi i to zarówno przy użyciu ślimaka wzorcowego o zębach grubszych niż zęby ślimaków współpracujących, jak i przy użyciu zwykłych ślimaków współpracujących pozwala ocenić również i luz międzyzębny.

Drukuj