Klasy dokładności wykonania kół i przekładni

Dla walcowych kół i przekładni zębatych przyjęto 12 klas dokładności, przy czym podobnie jak dla tolerancji średnic, przyjęto za najdokładniejszą — klasę 1, zaś najmniej dokładną — klasę 12.

Wybór klasy dokładności zależy od
— prędkości obwodowej koła,
— przeznaczenia koła.

Warto tu jednak jeszcze wspomnieć o możliwościach wykonania, które przedstawiono na rysunku, a ponadto o czasie szlifowania — w zależności od klasy dokładności wykonania, gdyż decyduje to o kosztach.

Wreszcie na rysunku przedstawiono wpływ sposobów i rodzaju obróbki na uzyskiwanie chropowatości powierzchni bocznej zęba (wg Hagena).


Dopuszczalne odchyłki niektórych wielkości określających zęby

Spośród błędów, jakie mogą wystąpić w kołach zębatych podczas obróbki zębów, należy wyszczególnić:
— błąd podziałki obwodowej i nierównomierność podziałek,
— bicie uzębienia,
— błąd zarysu boku zęba i chropowatość powierzchni bocznej zębów,
— błąd linii zęba.

Poza tym przy współpracy koła z kołem kontrolnym mogą wystąpić jeszcze
— całkowity błąd współpracy oraz
— uskok zazębienia czyli pojedynczy błąd współpracy.

Błąd podziałki obwodowej, tj. odstępstwo od wartości teoretycznej, a szczególnie nierównomierność podziałek po sobie następujących wywierają olbrzymi wpływ na wielkość nadwyżek dynamicznych. Wpływ ten jest tym większy, im większy jest błąd podziałki lub większa różnica sąsiednich podziałek, oraz im jest większa masa mechanizmów i urządzeń napędzanych przez tę przekładnię, a wreszcie im jest większa prędkość obwodowa koła, gdyż wówczas powstają większe siły w myśl prawa Newtona wyrażone wzorem

Pdyn = m * p

Podobne działanie wywiera błąd zarysu boku zęba, lecz niewątpliwie nadwyżki dynamiczne powstałe wskutek tego błędu są znacznie mniejsze od wpływu błędów podziałki.

Znacznie mniejszy wpływ na wielkość nadwyżek dynamicznych wywiera bicie uzębienia, gdyż nierównomierność podziałek powstała przy tym narasta raz na pół obrotu, a podczas drugiej połowy obrotu podziałki maleją.

Wpływ błędu linii zęba zaznacza się przede wszystkim w nierównomiernym rozłożeniu obciążenia wzdłuż zęba, skąd wynikają różne naprężenia wzdłuż linii zęba, skąd wynikają różne naprężeniea wzdłuż linii zęba.

Drukuj