Wytrzymałość doraźna i zmęczeniowa

Wiadomości ogólne — Mówiąc o wytrzymałości materiału nie należy mieć na uwadze jedynie wytrzymałości doraźnej odpowiadającej spokojnemu, statycznemu obciążeniu, lecz również wytrzymałość zmęczeniową, tzn. wytrzymałość materiału na obciążenia wahające się w pewnych ściśle określonych granicach.

Taki charakter wykazują przy zginaniu siły działające obustronnie, np. na obracający się wał lub na zęby koła pośredniczącego lub koła obracającego się w obydwu kierunkach (koła napędzające stół strugarki podłużnej), a wówczas mówi się o obciążeniu obukierunkowym.

Obciążenie zmienne może być również jednokierunkowe (mówi się wówczas o pulsującym lub tętniącym obciążeniu), tj. w ogólnym pojęciu obciążenie może wzrastać od pewnego wstępnego obciążenia do maksymalnego, a potem znów maleć do wstępnego obciążenia. Przykładem takiego obciążenia jest ząb koła obracającego się w jednym kierunku i przenoszącego ruch obrotowy na drugie koło lub odbierającego ruch od innego koła (nie uwzględnia się tu koła pośredniczącego — o czym była mowa wyżej). W tym przypadku wstępne obciążenie równa się zeru.


Próbka materiału poddana wahaniom obciążenia wytrzymuje pewną ilość wahnięć, po czym ulega zniszczeniu. Zmniejszając jednak wielkość obciążenia możemy doprowadzić do tego, że materiał wytrzyma nieograniczoną ilość wahnięć obciążenia. Przedstawia to wykres Wohlera na rysunku.

Drukuj