Forma zewnętrzna obrabiarek

Jeszcze do niedawna (mniej więcej do roku 1960) kształt zewnętrzny projektowanej obrabiarce nadawał wyłącznie konstruktor, starając się dostosować zespoły korpusowe do zadań funkcjonalnych. Poczynając od tego czasu w dziedzinę zewnętrznych form obrabiarek zaczyna wkraczać sztuka i ergonomia. Powstaje nowa specjalność zwana wzornictwem przemysłowym i związany z tą specjalnością nowy zawód projektanta form przemysłowych (ang. industrial designer). Zadanie projektanta form przemysłowych w dziedzinie budowy obrabiarek polega na zaprojektowaniu, przy ścisłym współdziałaniu z konstruktorem, formy zewnętrznej poszczególnych zespołów i całej obrabiarki, kolorystyki, a także rozmieszczenia elementów obsługi i sterowania z punktu widzenia interesów użytkującego człowieka, spełnienia jego potrzeb, uczynienia pracy lżejszą, wygodniejszą i przyjemniejszą, a przez to wydajniejszą.

Forma i kolorystyka zespołów oraz wykończenie wszystkich zewnętrznych szczegółów obrabiarki powinny wywoływać u patrzącego odczucie zadowolenia estetycznego, prostoty kompozycji, harmonii kształtów i przejrzystości szczegółów. Należy jednak pamiętać, że estetyczne kryteria nie dadzą się oddzielić od innych kryteriów oceny cech użytkowych obrabiarek. Innym słowy obrabiarka nienaganna pod względem formy zewnętrznej powinna być równocześnie skuteczna w działaniu w najszerszym znaczeniu tych słów (wydajna, dokładna, trwała i rentowna) oraz wygodna i bezpieczna przy obsłudze.

Racjonalna i estetyczna forma zewnętrzna wyrobu przynosi jeszcze inne konkretne korzyści techniczne i ekonomiczne, jak:
a) podniesienie jakości wyrobu i jego parametrów technicznych (np. w odniesieniu do obrabiarek lepsze wykończenie powierzchni, zwiększenie trwałości elementów obsługowych i sterujących, zwiększenie przestrzeni roboczej, zmniejszenie ciężaru i in.);
b) przedłużenie okresu użytkowania wyrobu dzięki stworzeniu psychologicznych bodźców do staranniejszej obsługi i lepszej dbałości o stan techniczny (utrzymanie czystości, konserwacja);
c) podniesienie walorów handlowych wyrobu.

W oparciu o naukowe przesłanki wzornictwa przemysłowego w zewnętrznych kształtach obrabiarek rozpowszechnia się współcześnie określony styl (w tym sensie można mówić o architekturze obrabiarek), którego charakterystycznymi cechami są: wyraźna sylwetka maszyny i zaakcentowanie zarysów podstawowych zespołów korpusowych, prostopa-dłościenne kształty tych zespołów z nieznacznymi zaokrągleniami na krawędziach, unikanie zbytecznych załamań, zagłębień i wypukłości, przejrzystość w rozmieszczeniu elementów obsługi i sterowania, umiarkowanie w stosowaniu efektów kolorystycznych (np. akcentowanie elementów sterowania, miejsc obsługi i in., ale unikanie zbytniego bogactwa barw).

Współpraca projektanta form przemysłowych i konstruktora przebiega w dwóch etapach. Pierwszy etap obejmuje założenia konstrukcyjne. W etapie tym w wyniku licznych konsultacji z konstruktorami projektant form przemysłowych przeprowadza wstępne studium formy zewnętrznej projektowanej obrabiarki. Na tej podstawie sporządza się rysunek ogólny obrabiarki (w dwóch lub trzech rzutach), który dołącza się do założeń.

W drugim etapie, obejmującym opracowanie wstępnego projektu konstrukcyjnego, wykonuje się model projektowanej obrabiarki — najczęściej z drewna, w skali zmniejszonej, a czasami w wielkości naturalnej. Model powinien umożliwiać zmianę położenia ruchomych zespołów obrabiarki. W miarę postępu prac konstrukcyjnych model może ulegać rozmaitym modyfikacjom, przy czym sugestie wysuwane przez projektanta form przemysłowych niejednokrotnie wpływają na zmianę założonych cech konstrukcyjnych i technologicznych wyrobu. Sprawdzenie na modelu zależności przestrzennych projektowanej obrabiarki pozwala uniknąć niespodzianek przy budowie prototypu. 

Drukuj