Toczenie ślimaków globoidalnych

Toczenie uzębienia ślimaków globoidalnych odbywać się może albo na obrabiarkach specjalnych, albo adaptowanych do tego celu frezarkach obwiedniowych.

W czasie obróbki przedmiot i nóż muszą się obracać. Jednemu obrotowi ślimaka musi towarzyszyć jeden obrót noża o kąt odpowiadający skokowi ślimaka. Jako narzędzie do toczenia ślimaków globoidalnych można użyć albo nóż pojedynczy, który obrabia tylko jeden wrąb ślimaka, albo nóż wielokrotny (rys. poniżej). Nóż wielokrotny pozwala uzyskać większą wydajność oraz ułatwia obróbkę ślimaków wielozębnych. W przypadku bowiem pojedynczego noża, po obróbce jednego wrębu, trzeba obrócić ślimak o kąt 2pi/z1 — i dopiero wtedy można rozpocząć nacinanie następnego wrębu. Stosując narzędzie wielokrotne można uniknąć podziału. Aby uniknąć podziału narzędzie wielokrotne powinno mieć przynajmniej tyle zębów, ile ma ślimak. Ze względu jednak na większą wydajność stosuje się również narzędzia uzębione na całym obwodzie.

Toczenie ślimaka globoidalnego

Na rys. poniżej pokazana jest jeszcze inna konstrukcja noży. Są to trzy noże pojedyncze, które służą do obróbki jednozębnego ślimaka. Nóż po prawej stronie rysunku służy albo do obróbki zgrubnej, albo do obróbki powierzchni wierzchołków. Pozostałe dwa noże służą do obróbki boków wrębów.

Zespół noży do toczenia ślimaka globoidalnego

Jeżeli pojedynczy nóż służy do obróbki zgrubnej, to pozostałe noże służą do obróbki dokładnej i obrabiają każdy inną stronę wrębu, przy czym są tak rozstawione na obwodzie, że nie skrawają w czasie pracy noża zgrubnego. Dopiero po obróbce zgrubej, dzięki obwodowemu dosuwowi noża, który polega na obrocie całego uchwytu o pewien niewielki kąt, rozpoczyna się obróbka dokładna, przy czym obrabia się najprzód jedną stronę, a po zmianie kierunku dosuwu obwodowego — drugą stronę wrębu.

Powierzchnie boczne zębów noża (powierzchnie przyłożenia) mogą być śrubowe lub płaskie. W nożach wielokrotnych powierzchnie te są najczęściej śrubowe. W nożach pojedynczych mogą być płaskie. Kąty ich pochylenia względem osi noża są różne, co zapewnia jednakowe robocze kąty przyłożenia. Kształt ostrzy, jeżeli leżą one w płaszczyźnie osiowej ślimaka, jest identyczny z zarysem wrębu w tym przekroju, co też jest bardzo korzystne, bo wykonanie noża jest łatwe. Kąt natarcia uzyskuje się dzięki odpowiedniemu ukształtowaniu powierzchni natarcia (rys. poniżej).

Obróbka ślimaka globoidalnego toczeniem odbywa się w kilku przejściach narzędzia, dość przejść zależy od wysokości zębów ślimaka oraz od liczby ostrzy. Narzędzie wielokrotne pozwala stosować dosuw ciągły oraz mniejszą liczbę przejść. Do obróbki zgrubnej i dokładnej stosuje się najczęściej oddzielne narzędzia o różnej grubości zębów.

Powierzchnia natarcia w nożach obwiedniowych

Do toczenia ślimaków globoidalnych użyć można, jak już wspomniano, obwiedniowych tokarek lub obwiedniowych frezarek.

Obwiedniowe toczenie ślimaków walcowych tym się tylko różni od kształtowego toczenia ślimaków globoidalnych, że wymaga dodatkowego przesuwu suportu narzędziowego. Nie wykorzystując więc tego posuwu na tokarce obrabiać można na niej ślimaki globoidalne.

Przy toczeniu ślimaków globoidalnych na frezarkach obwiedniowych ślimak umieścić należy we wrzecionie narzędziowym, narzędzie zaś na stole frezarki (rys. poniżej). Role wrzeciona narzędziowego i wrzeciona przedmiotu zostają więc zamienione. Posuw wzdłużny frezarki nie jest w ogóle potrzebny, a wykorzystuje się tylko dosuw stołu w celu zagłębiania narzędzia. Dosuw obwodowy — jeśli jest potrzebny — uzyskuje się przez rozłączenie napędu posuwu wzdłużnego i obracanie ręczne jednym z wałków w ten sposób, aby powodować dodatkowy obrót stołu frezarki.

Toczenie ślimaka globoidalnego na frezarce obwiedniowej

Szlifowanie ślimaków globoidalnych nastręcza dość duże trudności. Szlifowanie stożkową ściernicą palcową można stosować tylko przy dużych modułach. Zresztą i wtedy wymiary ściernicy są zbyt małe, aby można było uzyskać wysoką dokładność i gładkość uzębienia. W tym stanie rzeczy dokładność i gładkość zapewnić musi najczęściej toczenie. Gładkie toczenie, zwłaszcza szerokim wiórem, wymaga jednak odpowiednio małej prędkości skrawania, co może być nieosiągalne na frezarce obwiedniowej. Prędkość obrotowa wrzeciona narzędziowego we frezarce obwiedniowej jest dostosowana do prędkości frezowania. Dla obróbki ślimaków globoidalnych na frezarkach obwiedniowych może więc zajść potrzeba zmiany zakresu prędkości obrotowej wrzeciona narzędziowego. Zmiana taka może wymagać pewnych zmian w napędzie wrzeciona. Taka przeróbka obrabiarki nie nastręcza jednak na ogół większych trudności.

Drukuj