Dobór kół zmianowych

Zarówno przy toczeniu jak frezowaniu czy szlifowaniu ślimaków zachodzi potrzeba doboru kół zmianowych w myśl wzoru [373]. Jeżeli śruba pociągowa obrabiarki posiada skok metryczny, a ślimak jest modułowy, to stosunek wyrażony liczbami zębów w kolach zmianowych jest liczbą niewymierną. Dobór kół zmianowych możliwy jest wtedy tylko z określonym przybliżeniem.

Wielkość przybliżenia decyduje o dokładności skoku, a więc o parametrze niezmiernie ważnym w przekładni. Dlatego wydaje się rzeczą pożyteczną poświęcić nieco uwagi tej sprawie.

Najogólniej biorąc, przy określaniu liczb zębów kół zmianowych trzeba brać pod uwagę następujące trzy czynniki:
— posiadany zestaw kół zmianowych,
— możliwości założenia kół na gitarę,
— żądane przełożenie i jego dokładność.

Jeśli jest to możliwe należy korzystać z zestawu posiadanych kół zmianowych. Dorabiać nowe kola należy tylko wtedy, gdy zestaw posiadany nie pozwala dobrać potrzebnego przełożenia o żądanej dokładności.

Suma zębów współpracujących ze sobą kół na gitarze nie może być ani zbyt mała ani zbyt duża. Wynika to z kształtu i wymiarów samej gitary oraz obudowy kół zmianowych. Ponadto trzeba dbać o to, aby koło jednej pary kół zmianowych nie zawadzało o czop koła drugiej pary. Te wszystkie ograniczenia są jednak związane z konkretną obrabiarką i dlatego tutaj omawiane nie będą. Podane niżej rozwiązania będą prowadzone tylko w aspekcie doboru właściwego przełożenia kół zmianowych. Przy czym przyjęty zostanie jako najczęściej spotykany układ czterech kól zmianowych, a jako jedyny czynnik ograniczający dobór liczby zębów narzucony zostanie warunek, również najczęściej spotykany w praktyce, że liczba zębów żadnego koła nie powinna być większa od 100.

Aby przekonać się czy przełożenie p/q da się wyrazić powyższym stosunkiem, w którym ab c i d nie są liczbami większymi od 100 najlepiej jest zarówno p jak q przedstawić w postaci iloczynu liczb pierwszych. Takie postępowanie ułatwia ponadto w razie potrzeby zastąpienie koła brakującego w zestawie innym kołem, które w zestawie się znajduje.

Rozkład licznika i mianownika na czynniki pierwsze nie zawsze jednak jest wystarczający dla dobrania kół zmianowych. Może się bowiem zdarzyć i często się zdarza, że te liczby pierwsze są większe od 100. Stosunek p/q jak to już wcześniej wyjaśniono, może być nawet liczbą niewymierną. W takiej sytuacji trzeba się zadowolić przełożeniem przybliżonym. Stopień przybliżenia zaleiy od wymagań dokładności obrabianego przedmiotu.

Drukuj